Prompt nedir, nasıl yazılır? Metin, görsel ve video için
Prompt nedir, nasıl yazılır: iyi bir komutun beş parçası, metin, görsel ve video için kalıplar, sık yapılan hatalar ve düzelterek ilerleme yöntemi.
Prompt (Türkçesiyle komut ya da istem), bir yapay zeka modeline yazdığın talimattır. ChatGPT'ye sorduğun soru da, bir görsel modeline yazdığın sahne tarifi de, bir video modeline verdiğin plan da prompttur. Model yalnız yazdığını bilir; aklından geçeni, markanı, müşterini, geçen hafta ne konuştuğunu bilmez. Prompt yazmak, bu boşluğu doldurma işidir.
Bu yazıda promptun parçalarını, metin, görsel ve video için ayrı ayrı nasıl kurulduğunu, sık yapılan hataları ve kopyalayıp kullanabileceğin kalıpları anlatıyoruz.
Prompt nedir, prompt mühendisliği ne demek?
Prompt talimatın kendisidir. Prompt mühendisliği ise aynı işi her seferinde iyi sonuç verecek biçimde kurma, deneme ve düzeltme pratiğidir. Adı büyük, özü sade: ne istediğini açık yaz, sonucu ölç, eksik kalan yeri tamamla.
Bir örnekle fark görünür.
| Zayıf | Güçlü |
|---|---|
| "Kahve markam için Instagram yazısı yaz." | "Soğuk demleme kahve satan bir markanın sosyal medya yazarısın. Hedef kitle 25-35 yaş, şehirde çalışan, kahveyi evde hazırlayan kişiler. Yeni çıkan 1 litrelik şişe için bir Instagram gönderi metni yaz. Samimi ama abartısız bir ton; ünlem ve emoji yok. En çok 60 kelime, sonunda tek bir çağrı cümlesi. Üç farklı seçenek ver." |
İkincisi daha uzun olduğu için değil, modelin tahmin etmek zorunda kalacağı her şeyi söylediği için daha iyidir.
İyi bir promptun beş parçası
| Parça | Soru | Örnek |
|---|---|---|
| Rol | Model kimin gözünden yazsın? | "Deneyimli bir marka stratejistisin." |
| Bağlam | Neyi bilmesi gerekiyor? | Marka, ürün, hedef kitle, şimdiye kadar yapılanlar |
| Görev | Tam olarak ne üretecek? | "Lansman için üç kampanya fikri öner." |
| Biçim | Çıktı nasıl görünsün? | Tablo, madde, kelime sınırı, başlık yapısı |
| Sınır | Ne yapmasın? | "Fiyat verme, rakip adı anma, İngilizce terim kullanma." |
Yukarıdaki güçlü örneği parçalarına ayırınca şöyle görünür:
Her promptta beşinin de olması gerekmez. Kısa bir soru için görev yeter. Ama sonuç beklediğin gibi çıkmadıysa eksik olan neredeyse her zaman bu beşten biridir; çoğu zaman da bağlamdır.
İki ek alışkanlık sonucu belirgin biçimde iyileştirir:
- Örnek ver. Beğendiğin bir metni ya da biçimi yapıştır, "bu tonda, bu uzunlukta" de. Model tariften çok örnekten öğrenir.
- Önce sorsun. Karmaşık işlerde "başlamadan önce eksik gördüğün bilgileri bana sor" yaz. Kendi unuttuğun bağlamı model hatırlatır.
1. bölüm Metin, görsel, video
Metin promptu: ChatGPT ve benzerleri
Metin üreten modellerde (ChatGPT, Claude, Gemini) belirleyici olan okur ve tondur. Aynı konu, kime yazıldığına göre bambaşka bir metin olur.
Kullanışlı bir kalıp:
Sen [rol]sün. [Marka ve ürün hakkında iki üç cümle]. Hedef kitle: [kim]. Görev: [ne yazılacak]. Ton: [nasıl]. Uzunluk: [sınır]. Şunlardan kaçın: [liste]. Çıktıyı [biçim] olarak ver.
Uzun işleri parçala. Bir blog yazısını tek komutla istemek yerine önce başlık yapısını iste, onu düzelt, sonra bölümleri tek tek yazdır. Her adımda yön verirsin ve model önceki adımdaki kararları taşır.
Modelin yazdığı her bilgiyi doğrula. Tarih, rakam, yasa ve kaynak adı uydurulabilir; akıcı yazılmış olması doğru olduğunu göstermez.
Görsel promptu
Görsel modellerinde okur yoktur, kamera vardır. Komut bir fotoğrafçıya verilen brief gibi kurulur.
| Parça | Ne yazarsın |
|---|---|
| Konu | Görselde ne var |
| Ortam | Nerede duruyor, zemin ve arka plan |
| Işık | Yönü ve sertliği |
| Kadraj | Açı, yakınlık, konunun yeri |
| Stil | Gerçekçi fotoğraf, illüstrasyon, 3B |
| Ölçü | Oran ve yazı için bırakılacak boşluk |
Gerçekçi ürün fotoğrafı. Cam şişede soğuk demleme kahve, ıslak koyu taş zemin üzerinde, arkada bulanık yeşil yapraklar. Soldan yumuşak gün ışığı, şişede ince parlama. Göz hizası, yakın plan, ürün ortada. Dikey 4:5, üstte boşluk. Görselde yazı ya da logo olmasın.
"Sinematik", "profesyonel", "yüksek kalite" gibi sıfatlar tek başına bir şey değiştirmez; ışığın yönünü ve zeminin malzemesini söylemek değiştirir. Ayrıntısı ve hazır komutlar ChatGPT ile görsel oluşturma yazımızda.
Video promptu
Videoda görsel komutuna iki şey eklenir: hareket ve zaman. Bir de ses.
| Parça | Ne yazarsın |
|---|---|
| Konu ve ortam | Görsel komutundaki gibi |
| Hareket | Sahnede ne oluyor, ne hareket ediyor |
| Kamera | Sabit mi, yaklaşıyor mu, takip mi ediyor |
| Ses | Ortam sesi, efekt, konuşma var mı |
| Süre ve oran | Kaç saniye, hangi ölçü |
0-3 sn: Şişe karanlıkta, yalnız kenar ışığı. 3-7 sn: Işık açılır, kamera yavaşça yaklaşır, şişeden bir damla süzülür. 7-10 sn: Bir el kadraja girip şişeyi alır. Ses: buz sesi, cam tıkırtısı, konuşma yok. Dikey 9:16.
Tek planda tek kamera hareketi iste. Video modellerinde kamera ve ışık terimlerini İngilizce yazmak genellikle daha isabetli sonuç verir; İngilizce örnekler Seedance 2.5 rehberinde.
Sık yapılan hatalar
Yap
- Ne istediğini bir cümleyle söyleyebildiğinden emin ol, sonra yaz
- Biçimi ve uzunluğu baştan belirt
- Beğendiğin bir örneği göster
- Her denemede tek şeyi değiştir
- İşe yarayan komutu bir yere kaydet
Yapma
- Aynı komuta sıfat ekleyerek ilerleme ("daha iyi", "daha yaratıcı")
- Tek komuta beş ayrı iş sığdırma
- Uzun sohbette baştaki talimatın hatırlandığını varsayma
- Gizli ya da müşteriye ait bilgiyi düşünmeden yapıştırma
- Çıktıyı kontrol etmeden kullanma
Sohbet uzadıkça model baştaki talimatı gevşetir. Sonuçlar bozulmaya başladıysa yeni sohbet aç ve çalışan komutu oraya taşı.
Düzelterek ilerlemek
İlk cevap çoğu zaman yüzde yetmiş doğrudur. Kalanı şu sırayla kapatılır:
Biz nasıl kullanıyoruz?
Bu şablonların filmde nasıl kullanıldığı yapay zeka ile reklam filmi yazımızda.
Sık sorulanlar
Prompt nedir?
Yapay zeka modeline yazdığın talimattır: ne istediğini, kimin için ve hangi biçimde istediğini anlatan metin. Soru, görsel tarifi ve video planı da birer prompttur.
Prompt nasıl yazılır?
Beş parçayı düşün: rol, bağlam, görev, biçim ve sınır. Modelin tahmin etmek zorunda kalacağı her şeyi yaz, bir örnek göster, çıktının uzunluğunu ve biçimini belirt. İlk sonucu taslak say ve tek tek düzelt.
Prompt mühendisliği nedir?
Bir yapay zeka modelinden tutarlı ve işe yarar sonuç almak için talimatı tasarlama, deneme ve iyileştirme pratiğidir. Kod bilgisi gerektirmez; açık yazma ve sonucu ölçme alışkanlığı gerektirir.
Promptu Türkçe mi İngilizce mi yazmalı?
Metin işlerinde çıktıyı hangi dilde istiyorsan o dilde yaz; güncel modeller Türkçeyi iyi anlar. Görsel ve video modellerinde kamera, ışık ve stil terimlerini İngilizce yazmak genellikle daha isabetli sonuç verir.
Uzun prompt daha mı iyi sonuç verir?
Hayır. Sonucu uzunluk değil eksiksizlik belirler. Gereken bağlamı veren kısa bir komut, sıfatlarla şişirilmiş uzun bir komuttan iyidir.
Yapay zekaya gizli bilgi yazılır mı?
Müşteriye ait, yayınlanmamış ya da kişisel veriyi yazmadan önce kullandığın aracın veri kullanım ayarlarına bak. Emin değilsen adları ve rakamları çıkarıp genel bir tarifle çalış.
